Η αλλεργική ρινίτιδα είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις. Προκαλείται από την αντίδραση του οργανισμού σε αλλεργιογόνα που κυκλοφορούν στον αέρα και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής, τον ύπνο και την απόδοση στο σχολείο ή την εργασία.

Τι προκαλεί την αλλεργική ρινίτιδα

Τα συχνότερα αλλεργιογόνα στον αέρα είναι:

• Γύρεις φυτών [π.χ. τα γρασίδια, η ελιά, το κυπαρίσσι, το περδικάκι (αγριόχορτο)]
• Ακάρεα που βρίσκονται στη σκόνη του σπιτιού
• Μύκητες υγρασίας
• Προϊόντα ζώων (κυρίως γάτας και σκύλου)

Τα ακάρεα, οι μύκητες και τα προϊόντα ζώων υπάρχουν στον αέρα όλο τον χρόνο οπότε προκαλούν ολοετή αλλεργική ρινίτιδα. Αντίθετα, οι γύρεις εμφανίζονται την εποχή που ανθίζουν τα φυτά και ευθύνονται για την εποχική αλλεργική ρινίτιδα. Αναλόγως του πόσο επηρεάζει τη ζωή του ασθενούς, η ρινίτιδα μπορεί να είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή.

Συμπτώματα

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:

• Μύτη που τρέχει
• Μπούκωμα
• Φτερνίσματα
• Φαγούρα στη μύτη, το στόμα ή/και τα αυτιά

Λόγω της απόφραξης που επιμένει, πολλοί ασθενείς:

• Αναπνέουν από το στόμα
• Ροχαλίζουν
• Εμφανίζουν επεισόδια άπνοιας στον ύπνο
• Εχουν μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια

Η φαγούρα οδηγεί συχνά στο χαρακτηριστικό τρίψιμο της μύτης προς τα πάνω, γνωστό ως «αλλεργικός χαιρετισμός», που μπορεί να προκαλέσει μια κάθετη γραμμή στη μύτη. Τα εκκρίματα (μύξες) που κυλούν εσωτερικά στο λαιμό μπορεί να προκαλέσουν επίμονο βήχα, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής είναι ξαπλωμένος.

Εκτός από τα αλλεργιογόνα, τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν από:

• Καπνό τσιγάρου
• Καυσαέρια
• Απορρυπαντικά και έντονες μυρωδιές
• Απότομες αλλαγές θερμοκρασίας ή υγρασίας

Συνοδές παθήσεις

Η αλλεργική ρινίτιδα συχνά συνυπάρχει με:

• Αλλεργική επιπεφυκίτιδα (κόκκινα, δακρυσμένα μάτια με φαγούρα)
• Αλλεργικό άσθμα – δυσκολία στην αναπνοή
• Χρόνια ρινοκολπίτιδα – πονοκεφάλους
• Προβλήματα από τα αυτιά – βαρηκοΐα

Η αναγνώριση και η αντιμετώπιση των συνοδών παθήσεων είναι πολύ σημαντική.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε:

1. Λεπτομερές αλλεργιολογικό ιστορικό και κλινική εξέταση της μύτης
2. Δερματικά τεστ (skin prick tests) με τα συνήθη αλλεργιογόνα
3. Εξετάσεις αίματος για ανίχνευση ειδικών (IgE) αντισωμάτων

Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί και ρινική πρόκληση με αλλεργιογόνο

Management and Treatment

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει πολλές ενέργειες:

• Ενημέρωση και εκπαίδευση του ασθενούς και της οικογένειας
• Μέτρα αποφυγής των αλλεργιογόνων (όπου είναι εφικτό)
• Αποφυγή των ερεθιστικών παραγόντων (π.χ. καπνός)
• Φαρμακευτική αγωγή
• Θεραπεία απευαισθητοποίησης (ειδική ανοσοθεραπεία)

Φαρμακευτική αγωγή

Ο γιατρός, αναλόγως της βαρύτητας και των συμπτωμάτων, μπορεί να προτείνει:

• Αντιισταμινικά 2^st γενιάς (από το στόμα ή σε σπρέι από τη μύτη)
• Σπρέι από τη μύτη με κορτικοστεροειδές
• Σπρέι από τη μύτη με  κορτικοστεροειδές και αντιισταμινικό

Τα αντιισταμινικά 1^st γενιάς μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, ζαλάδα και άλλα σοβαρότερα προβλήματα και γι’ αυτό δεν έχουν θέση στη θεραπεία της αλλεργικής ρινίτιδας και η χρήση τους θα πρέπει να αποφεύγεται.

Άλλα φάρμακα όπως τα αποσυμφορητικά σπρέι/χάπια, μπορούν να ανακουφίσουν γρήγορα τα συμπτώματα, αλλά μετά από μερικές μέρες να δημιουργήσουν μεγαλύτερο πρόβλημα (φαρμακευτική ρινίτιδα), γι’ αυτό η χρήση τους πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και οδηγίες από το γιατρό.

Ειδική ανοσοθεραπεία

Η απευαισθητοποίηση (ειδική ανοσοθεραπεία) με αλλεργιογόνα αποτελεί τη μόνη θεραπεία που μπορεί να αντιμετωπίσει την αλλεργική ρινίτιδα στη βάση της. Χορηγείται είτε με σταγόνες ή χάπια κάτω από τη γλώσσα είτε με ενέσεις και διαρκεί τουλάχιστον 3, μέχρι και 5 χρόνια. Στόχος της είναι να κάνει τον οργανισμό να συνηθίσει και να πάψει να αντιδρά στο αλλεργιογόνο. Είναι η μόνη θεραπεία που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης νέων αλλεργιών και μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της αλλεργικής ρινίτιδας σε άσθμα.