Νικόλαος Παπαδόπουλος

Νικόλαος Παπαδόπουλος

Ο Νικόλαος Γ. Παπαδόπουλος είναι Καθηγητής Αλλεργιολογίας – Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από το 2007, είναι υπεύθυνος της Μονάδας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας της Β΄ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Πιστεύοντας σε αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης, εκδίδει ετησίως πεπραγμένα της Μονάδας όπου περιγράφονται οι κλινικές, εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητές της. Ενδεικτικά, περιθάλπει ετησίως περί τα 7000 παιδιά με αλλεργικά νοσήματα, οργανώνει πλήρη σειρά εκπαιδευτικών μαθημάτων, σεμιναρίων, συνεδρίων, εργαστηρίων κ.α, ενώ δημοσιεύει ετησίως γύρω στις 30 διεθνείς δημοσιεύσεις. Συνολικά, οι δημοσιεύσεις ξεπερνούν τις 300 (H-index: 60). Διατέλεσε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (EAACI) – του μεγαλύτερου παγκοσμίως Επιστημονικού Οργανισμού στον τομέα της Αλλεργιολογίας κατά τα έτη 2013-2015.

Το ερευνητικό του έργο για την αιτιολογία του άσθματος έχει τύχει διεθνούς αναγνώρισης και έχει γι’ αυτό λάβει σειρά διεθνών βραβείων. To 2012, δύο απο τις μελέτες του βρέθηκαν στις 20 πιο πολυδιαβασμένες μελέτες κατά την αξιολόγηση του MDLinx
Είναι προσκεκλημένος ομιλητής σε περισσότερα από 30 εθνικά και διεθνή Συνέδρια κάθε χρόνο, ενώ αρθρογραφεί τακτικά στον ειδικό και τον ημερήσιο τύπο
Συντονίσε το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα PreDicta και συμμετείχε ως κύριος ερευνητής, σε αρκετά ακόμα Ευρωπαϊκά και εθνικά ερευνητικά προγράμματα.
Συμμετέχει σε πληθώρα επιτροπών και θέσεων ευθύνης γύρω από την αλλεργία και το άσθμα, με ευρύτερη στόχευση την αποτελεσματική αντιμετώπιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με υπερευαισθησίες, αλλεργίες και άσθμα. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνεται η συστηματική αποτύπωση των αλλεργικών νοσημάτων στην Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες και η αποτίμηση του κόστους των νοσημάτων αυτών για την πολιτεία. Στον, εξαιρετικά περιορισμένο, προσωπικό του χρόνο, προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του στα πλαίσια εκδηλώσεων μη-κερδοσκοπικών οργανώσεων, ενώ επιζητά να βρίσκεται στο μικρό νησί της Δονούσας, όπου ήταν προ 20ετίας αγροτικός γιατρός και παραμένει εμπνευστής και οργανωτής του, παραδοσιακού πια, ‘Κυνηγιού του Θησαυρού’.

ΣΗΜΕΙΑ-ΣΤΑΘΜΟΙ

• Ως επικεφαλής της μεγαλύτερης μονάδας Παιδικής Αλλεργίας στη χώρα, εφάρμοσε στην κλινική πράξη μια σειρά καινοτόμων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων για το άσθμα και την τροφική αλλεργία
• Συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία Ευρωπαϊκών και διεθνών κατευθυντήριων οδηγίων. Ήταν ανάμεσα στην ομάδα που παρήγαγε την ομοφωνία PRACTALL για το παιδικό άσθμα, προτείνοντας τον αλγόριθμο αναγνώρισης διαφορετικών φαινοτύπων, ενώ προήδρευσε στη διεθνή ομοφωνία ICON
• Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Αντιπρόεδρος Επικοινωνίας της EAACI, οργάνωσε μια διεθνή καμπάνια για το άσθμα με μεγάλη επιτυχία. Υποστηρίζοντας ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση στο Πεκίνο, κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων, δεν θα έχει μεγαλύτερη επίπτωση στους αθλητές με άσθμα αν αυτοί ακολουθήσουν σωστά την αγωγή τους, χρησιμοποίησε ένα γνωστό περιβαλλοντικό πρόβλημα για να αναδείξει τη δυνατότητα των ατόμων με άσθμα να ελέγχουν πλήρως τη νόσο τους.
• Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Γενικού Γραμματέα της EAACI, αναδιοργάνωσε τη διοικητική δομή της οργάνωσης, προσθέτοντας εκλεγμένα συμβούλια στις ειδικές ομάδες εργασίας, επεκτείνοντας ετσι σημαντικά τον κεντρικό πυρήνα συμμετοχής.
• Ως διοργανωτής και συντονιστής του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PreDicta, έφερε κοντά διακεκριμένους ερευνητές σε μία ομάδα που ξεχώρισε ανάμεσα σε περισσότερες απο 20 ανταγωνιστικές, με την απόλυτη διάκριση 15/15
• Για το ερευνητικό του έργο έχει λάβει πληθώρα εθνικών και διεθνών βραβείων, περιλαμβανόμενων των Respiratory 2000 International Young Investigator Award, Klosterfrau International Award for Research in Pediatric Asthma 2003, European Respiratory Society Annual Award 2004 for Pediatric Respiratory Research in Europe, 2010 Phadia Allergy Research Foundation Award.

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΣ
1. European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI)
Η EAACI είναι ο μεγαλύτερος διεθνώς οργανισμός για θέματα Αλλεργίας, διοργανώνοντας μεταξύ άλλων, ετήσιο Συνέδριο με περισσότερους από 8000 συνέδρους
• President 2013-2015
• Secretary General, 2009-2013
• Vice President, Communication & Membership, 2007-2009
• Chair, Website Committee, 2002-2007
• Executive Committee member-at-large, 2001-2003
2. Global Allergy and Asthma European Network (GA2LEN)
• Executive Committee member, 2004-2005
• Team leader for the National & Kapodistrian University of Athens
3. World Allergy Organization (WAO)
• Communication Council Member (2008-2009)
4. European Federation of Allergy & Airway Disease Patient Associations (EFA)
• Long-Range Planning Committee member, 2003-2005
5. Allergic Rhinitis & its Impact on Asthma (ARIA)
• International Advisory Committee, 2002 –
6. American Academy of Allergy, Asthma and Immunology (AAAAI)
• Fellow, 2006-
7. American College of Allergy, Asthma and Immunology (ACAAI)
• International Affiliate Member
8. European Respiratory Society (ERS)
• Evaluation Committee, 2009-2011
9. American Thoracic Society (ATS)
10. European Society of Pediatric Infectious Diseases (ESPID)
11. European Society of Clinical Microbiology & Infectious Diseases (ESCMID)
12. Κολλέγιο Αλλεργίας Παίδων
• Πρόεδρος (2010-2013)
• Ιδρυτικό Μέλος
13. Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας
• Μέλος ΔΣ (2005-2008)
14. Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικών Λοιμώξεων
• Ιδρυτικό Μέλος
15. Ελληνική Παιδοαλλεργιολογική Εταιρεία
• Ιδρυτικό Μέλος

Κύριος ερευνητικός άξονας

Οι αλλεργίες αποτελούν νοσήματα των καιρών μας. Αν και υπάρχουν αναφορές απο την αρχαιότητα, μόλις ενάμιση αιώνα πριν τα περιστατικά ήταν εξαιρετικά σπάνια και περιορίζονταν στις ‘υψηλές’ κοινωνικές τάξεις. Σήμερα, μέχρι και ένα στα τρία παιδιά πάσχουν απο κάποιο αλλεργικό νόσημα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Αλλεργιολογίας προειδοποιεί ότι με τις σύγχρονες τάσεις, σε λιγότερα απο 10 χρόνια, θα πάσχει ο μισός Ευρωπαϊκός πληθυσμός. Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τη σύγχρονη αυτή επιδημία, πρέπει να καταλάβουμε τα αίτια και τους μηχανισμούς της.
Τι είναι όμως οι αλλεργίες και γιατί έφτασαν να αποτελούν ένα απο τα κυρίαρχα προβλήματα του 21ου αιώνα; Οι αλλεργίες είναι παθήσεις του αμυντικού ή ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού. Το εξαιρετικά σημαντικό αυτό σύστημα έχει ως βασική υποχρέωση να προστατεύει τον οργανισμό από τις διαρκείς ‘επιθέσεις’ και λαίμαργες διαθέσεις άλλων οργανισμών, μικροβίων, ιών, παρασίτων, που τον αντιμετωπίζουν ως πιθανό τόπο διαμονής ή πηγή θρεπτικών συστατικών. Το ανοσιακό σύστημα φροντίζει να κρατά σε απόσταση τις επιθέσεις αυτές, προσέχοντας βέβαια να μη προκαλέσει καταστροφή και στον ίδιο τον οργανισμό.
Για να πετύχει την απομάκρυνση ή τη καταστροφή του ’ξένου’, πρώτη και βασική προϋπόθεση είναι η αναγνώρισή του. Πως όμως το ανοσιακό σύστημα αναγνωρίζει το ξένο; Δύο μηχανισμοί συμβάλλουν σε αυτό: ο πρώτος και βασικότερος είναι η αναγνώριση του εαυτού. Αυτή η ‘αυτογνωσία’ είναι απαραίτητη για οποισδήποτε περαιτέρω δράση και συμβαίνει νωρίς στη διαμόρφωση της ανοσίας. Ο ‘εαυτός’, ορίζεται ως το σύνολο των δομών που υπάρχουν σε μεγάλη πληθώρα όταν αναπτύσσεται το ανοσιακό σύστημα. ΄Εαυτός’ λοιπόν, είναι το άμεσο περιβάλλον μου.
Εκτός απο τον ‘εαυτό’ όμως, υπάρχουν και εκατομύρια άλλοι (μικρο)οργανισμοί που όχι μόνο δεν έχουν εχθρικές ιδιότητες, αλλά και είναι απαραίτητοι για την υγεία μας. Απέναντι σε αυτούς, με αντίστοιχη σταδιακή αναγνώριση μετά τη γέννηση, αναπτύσσεται μια διαδικασία που ονομάζεται ‘ανοχή’. Έτσι απομένουν δομές διαφορετικές και δυνητικά παθογόνες που ξεχωρίζουν ως ‘εχθροί’ και ο οργανισμός χρησιμοποιεί διάφορα όπλα για να τις απομακρύνει.
Το ανοσιακό σύστημα του ανθρώπου δημιουργήθηκε πριν απο μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Σχεδιάστηκε (εξελίχθηκε) αλληλεπιδρόντας με το τότε περιβάλλον. Ο σχεδιασμός του είναι δυναμικός, έτσι ώστε να ωριμάζει και να φτάνει στην παραπάνω κατάσταση ισορροπίας ανάμεσα στην ανοχή και την επίθεση, απαντώντας στους χιλιάδες μικροοργανισμούς που βλέπει κάθε μέρα απο τη στιγμή της γέννησής του.
Ξαφνικά όμως, το περιβάλλον άλλαξε άρδην. Οι χώροι που οι άνθρωποι γεννιούνται και μεγαλώνουν καθαρίζουν και απολυμαίνονται, το μικροβιακό φορτίο και η ποικιλλότητά του μειώνονται χιλιάδες ή και εκατομύρια φορές. Αυτή η εξέλιξη είναι βέβαια από μιά μεριά λενα πολύ καλό νέο για τον οργανισμό, του οποίου οι κύριοι εχθροί εξαφανίζονται, μειώνοντας τα λοιμώδη νοσήματα σε μεγάλο βαθμό. Παράλληλα όμως καταστρέφονται και οι ‘καλοί’ μικροοργανισμοί και ατονεί η διαδικασία ‘αναγνώρισης-ανοχής’. Έτσι σε ολοένα αυξανόμενο αριθμό περιπτώσεων, ο ανθρώπινος οργανισμός υπολλείπεται στις διαδικασίες ανάπτυξης ανοχής. Ένα ιδιόρυθμο αποτέλεσμα είναι ότι δομές που τίποτα κακό δεν προτίθενται να κάνουν (γύρεις, πρωτεϊνες απο επιθήλια ζώων, ακάρεα), ‘ενοχοποιούνται’ λανθασμένα και εναντίον τους προκαλείται επίθεση μεγάλων διαστάσεων.
Μια ιδιαίτερη περίπτωση υπερβολικής αντιδραστικότητας είναι απέναντι στους πιο κοινούς ιούς – αυτούς που σε φυσιολογικούς ανθρώπους προκαλούν το κοινό κρυολόγημα. Σε άτομα που έχουν προδιάθεση άσθματος, εμφανίζεται βήχας, βράσιμο ή και έντονη δύσπνοια, δηλαδή μια κρίση. Τέτοιες κρίσεις είναι οι βαρύτερες στιγμές ενός αλλεργικού ασθενούς και μπορεί να έχουν ακόμη και μοιραίες συνέπειες.
Τα τελευταία 15 χρόνια προσπαθούμε να καταλάβουμε πως μία τόσο ‘απλή’ επαφή, μπορεί να προκαλέσει αυτά τα έντονα συμπτώματα, ώστε να μπορέσουμε να τα προλάβουμε ή να τα αντιμετωπίσουμε. Καταλάβαμε πολλά σχετικά με τη κατάσταση αυτή: ότι δηλαδή οι ιοί φτάνουν στους βρόγχους και πολλαπλασιάζονται εκεί προκαλώντας τοπική φλεγμονή. Οι αλλεργικοί δεν καταφέρνουν να καθαρίσουν γρήγορα τους εισβολείς, που έχουν λίγο παραπάνω χρόνο για να πολλαπλασιαστούν περισσότερο, να δημιουργήσουν πιο επίμονη φλεγμονή και να απορυθμίσουν το σύστημα επισκευής της ίδιας της βλάβης. Μετά απο επαναλαμβανόμενα επεισόδια, η παθολογική αυτή απάντηση γίνεται αυτόματη και μπορεί να συμβεί ακόμη και με άλλα, όχι λοιμώδη ερεθίσματα.
Ο ιός, έχει ανακαλύψει ενδιαφέροντες τρόπους να παραπλανά το ανοσιακό σύστημα για να μην τον αναγνωρίζει. Σήμερα όμως βρισκόμαστε σε θέση να μπορούμε να σχειάσουμε εμβόλιο εναντίον του. Τα επομενα χρόνια θα δείξουν εαν η αντιμετώπιση αυτού του παθογόνου θα αποτελέσει τη λύση απέναντι στις αλλεργίες του αναπνευστικού.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ