Νεα

Η σύνδεση εκζέματος και αλλεργικών νοσημάτων

Στην ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), διάφοροι εκλυτικοί παράγοντες, αλλεργιολογικοί όπως η οικιακή σκόνη και τροφικά αλλεργιογόνα, και μη αλλεργιολογικοί (ερεθιστικοί) όπως το κρύο και η τριβή, μπορούν δυνητικά να οδηγήσουν σε έξαρση με ξηρό, εξέρυθρο ή/και έντονα κνησμώδες δέρμα. Αυτό συμβαίνει γιατί οι αλλεργίες και το έκζεμα είναι στενά συνδεδεμένα.

 

Έως και το 80% των παιδιών με έκζεμα μπορεί να εμφανίσουν αλλεργική ρινίτιδα ή/και άσθμα στη γύρη, στα ακάρεα της οικιακής σκόνης, στο τρίχωμα των κατοικίδιων ζώων, σε μύκητες. Οι γιατροί αποκαλούν την προαναφερθείσα τριπλή αυτή συνύπαρξη – έκζεμα, αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα – ως ατοπική τριάδα λόγω του γεγονότος ότι τα προαναφερθέντα νοσήματα εμφανίζονται ταυτόχρονα σε αυξημένη συχνότητα.

 

Τι κρύβεται πίσω από τη σύνδεση;

 
Οι επιστημονική κοινότητα αμφιταλαντεύεται μέχρι σήμερα για την αποσαφήνιση της σύνδεσης μεταξύ εκζέματος και αλλεργιών. Το βασικό ερώτημα που απασχολεί, είναι ποιο από τα δύο έρχεται πρώτο: είναι το αλλεργικό προφίλ του ασθενούς που προκαλεί το έκζεμα ή μήπως το έκζεμα είναι αυτό που οδηγεί στην αλλεργική προδιάθεση; Ή μήπως εν τέλει και τα δύο λαμβάνουν χώρα ταυτόχρονα;

 

Τα γονίδια είναι αυτά που φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Τα παιδιά που έχουν ένα γονέα, αδελφό ή άλλα μέλη της οικογένειας που υποφέρουν από αλλεργίες ή άσθμα είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν έκζεμα.

 

Οι ασθενείς, που εμφανίζουν είτε έκζεμα είτε αλλεργίες, συχνά-πυκνά έχουν μια μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που ονομάζεται φιλαγγρίνη. Η φιλαγγρίνη είναι μια πρωτεΐνη, η δράση της οποίας σχετίζεται με την ενυδάτωση του δέρματος. Οι άνθρωποι που δεν παράγουν την εν λόγω πρωτεΐνη σε ικανοποιητική ποσότητα, χάνουν περισσότερο νερό από την επιδερμίδα τους, απώλεια που με τη σειρά της οδηγεί σε ξηρότητα του δέρματος και τον επακόλουθο κνησμό του εκζέματος. Παράλληλα όμως, η ελαττωμένη αυτή έκφραση της φιλαγγρίνης καθιστά το δέρμα πιο εκτεθειμένο τόσο σε τροφικά αλλεργιογόνα, όσο και σε αλλεργιογόνα της ατμόσφαιρας όπως η σκόνη και η γύρη.

 

Τροφική αλλεργία και έκζεμα

 

Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι τα βρέφη με έκζεμα παρουσιάζουν ελλείματα στην ακεραιότητα και στεγανότητα του επιδερμιδικού τους φραγμού, που οδηγεί σε μεγαλύτερη ευαισθησία τους σε εμφάνιση τροφικών αλλεργιών. Η σχάση αυτή εκθέτει κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος στο δέρμα των βρεφών στις πρωτεΐνες διαφόρων τροφίμων (π.χ. του αυγού και του αγελαδινού γάλατος). Αυτή η πρώιμη έκθεση είναι πιθανότατα το πρωταίτιο της τροφικής αλλεργίας που μπορεί να ακολουθήσει σε μεταγενέστερο χρονικό σημείο.

 

Από την άλλη, σε περίπτωση εκζέματος, η βρώση ή ακόμη και η απλή επαφή ορισμένων τροφίμων μπορεί να οδηγήσει σε έξαρση της δερματίτιδας. Κάτι τέτοιο είναι συνηθέστερο στα μικρά παιδιά. Τα παιδιά ηλικίας κάτω των 5 που έχουν έκζεμα είναι απαραίτητο να ελέγχονται για αλλεργίες σε τροφές όπως το αυγό, το γάλα, τα σιτηρά, οι ξηροί καρποί και η σόγια σε περίπτωση που ο ιατρός υποψιάζεται ότι η δερματίτιδα σχετίζεται με κάποιο από αυτά τα τρόφιμα. Πώς μπορεί να προβλεφθεί η ενοχή κάποιου τροφίμου; Ο καλύτερος τρόπος από πλευράς ασθενούς είναι η παρατήρηση δερματικών εκδηλώσεων μετά την βρώση. Σε περιπτώσεις που το ιστορικό δεν είναι σαφές, ο θεράπων ιατρός μπορεί να συστήσει τροφική πρόκληση, διαδικασία κατά την οποία ο ασθενής καταναλώνει σταδιακά την υπεύθυνη τροφή και παρακολουθείται στη συνέχεια για πιθανή αντίδραση.

 

Λοιπές αλλεργίες και έκζεμα

 

Άλλοι αλλεργιογονικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται  για πρόκληση αλλεργικών εκδηλώσεων από το αναπνευστικό, όπως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, οι μύκητες, το τρίχωμα των κατοικίδιων ζώων και η γύρη μπορούν να οδηγήσουν σε εξάρσεις του εκζέματος, ειδικά σε μεγαλύτερα παιδιά, εφήβους και ενήλικες. Επίσης καλλυντικά προϊόντα, σάπωνες, αρώματα και άλλα προϊόντα ατομικής περιποίησης μπορεί να οδηγήσουν το έκζεμα σε έξαρση: στην περίπτωση αυτή, όμως, δεν υπάρχει αλλεργικός μηχανισμός (ο ασθενής δηλαδή δεν είναι αλλεργικός σε αυτά) αλλά ερεθισμός λόγω της υπάρχουσας αυξημένης δερματικής ευαισθησίας.

 

Πώς μπορούν να ελαττωθούν οι εξάρσεις του εκζέματος που οφείλονται σε διάφορες αλλεργίες;

 

Ένας τρόπος για να ελαττωθούν οι εξάρσεις του εκζέματος είναι να ενημερωθούμε σχετικά με τους παράγοντες που τις πυροδοτούν και κατόπιν να τους αποφεύγουμε. Ορισμένοι τρόποι για να το επιτύχουμε αυτό είναι οι ακόλουθοι:

 

  • Χρησιμοποιείτε μόνο ήπιους, ελεύθερους αρωμάτων σάπωνες, λοσιόν, απορρυπαντικά ή καλλυντικά προϊόντα.
  • Ιδανικά, η περιποίηση του δέρματος πρέπει να γίνεται καθημερινά με ειδικά δερμοκαλλυντικά προϊόντα, ώστε να υπάρχει η μεγαλύτερη ενυδάτωση με το λιγότερο ερεθισμό.
  • Παραμείνετε εντός οικίας της περιόδους που τα επίπεδα γύρης στην ατμόσφαιρα είναι υψηλά.
  • Διατηρήστε κλειστά τα παράθυρα σας και τα συστήματα κλιματισμού ανοιχτά τις παραπάνω περιόδους, ώστε να διατηρείται η γύρη εκτός της οικίας.
  • Πλένετε τα σεντόνια και τις μαξιλαροθήκες σας με ζεστό νερό (>60C) κάθε εβδομάδα ώστε να απομακρύνονται τα ακάρεα της οικιακής σκόνης.
  • Τοποθετήστε ειδικά υποαλλεργιογονικά καλύμματα έναντι των ακάρεων στα στρώματα και τις μαξιλαροθήκες σας.
  • Διατηρήστε την υγρασία της οικίας κάτω του 45% για να αποτρέψετε την ανάπτυξη μυκήτων.
  • Χρησιμοποιήστε αφυγραντήρα σε δωμάτια της οικίας με κατά κανόνα αυξημένα επίπεδα υγρασίας (π.χ. το μπάνιο) για τον ίδιο λόγο.

 

Σε περίπτωση συνυπάρχοντος αλλεργικού άσθματος ή αλλεργικής ρινίτιδας συστήνεται να απευθύνεστε στον θεράποντα αλλεργιολόγο σας για την απαραίτητη ρύθμιση της θεραπευτικής αγωγής. Ορισμένες μελέτες έχουν καταδείξει ότι πιθανή έναρξη ειδικής ανοσοθεραπείας σε ασθενείς με άσθμα ή ρινίτιδα έχει συνοδά βοηθήσει και στην ελάττωση των εξάρσεων του εκζέματος τους!

 

Τέλος σε περίπτωση εξάρσεως του εκζέματος κατόπιν βρώσεως διαφόρων τροφών, προτού προβείτε σε άσκοπους (κατά περίπτωση) διατροφικούς αποκλεισμούς, συμβουλευτείτε πρώτα το θεράποντα αλλεργιολόγο σας.