Νεα

Αδρεναλίνη – πώς, πότε και γιατί τη χρησιμοποιούμε;

Η αδρεναλίνη, γνωστή και ως επινεφρίνη, είναι σημαντική ορμόνη και νευροδιαβιβαστής. Η δράση της αδρεναλίνης είναι διεγερτικού τύπου και προκαλεί περιφερική αγγειοσύσπαση, με επακόλουθο την αύξηση της αρτηριακής πίεσης και την ελάττωση του οιδήματος των ιστών. Παράλληλα, καταστέλλει τη συστολή των λείων μυϊκών ινών, προκαλώντας βρογχοδιαστολή και διακόπτοντας την απελευθέρωση χημικών μεσολαβητών από τα μαστοκύτταρα. Γι’ αυτό το λόγο η αδρεναλίνη χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, αναστρέφει την απόφραξη της ανώτερης αεροφόρας οδού, το οίδημα του λάρυγγα και την κυκλοφορική κατάρριψη (shock) που σχετίζεται με την αναφυλαξία.

 

Η αδρεναλίνη αποτελεί το φάρμακο πρώτης εκλογής σε περίπτωση αναφυλακτικής αντίδρασης και είναι η μοναδική αποτελεσματική της θεραπεία. Στην ελληνική αγορά κυκλοφορεί ειδικό σκεύασμα αυτο-ενιέμενης (αυτοχορηγούμενης) αδρεναλίνης σε προγεμισμένη σύριγγα για ενδομυική χορήγηση, σε συσκευασίες των 150μg/0.3ml (για παιδιά με βάρος από 7.5 έως 25 κιλά) και 300μg/0.3ml (για παιδιά με βάρος ≥ 25 κιλά και ενήλικες).

 

Η αυτοχορηγούμενη αδρεναλίνη συνταγογραφείται σε ασθενείς με ιστορικό ή/και κίνδυνο μελλοντικής αναφυλακτικής αντίδρασης – σε ορισμένες περιπτώσεις, προτείνεται να συνταγογραφούνται δυο συσκευές (άλλωστε πλέον στην ελληνική αγορά κυκλοφορεί συσκευασία που περιλαμβάνει δύο).

 

Ο ασθενής οφείλει:

  • να ελέγχει την ημερομηνία λήξης του φαρμάκου,
  • να έχει πάντα μαζί του τις συσκευές αδρεναλίνης, και
  • το πλάνο δράσης στο οποίο αναγράφεται αναλυτικά από τον αλλεργιολόγο η σειρά λήψης των συμπληρωματικών σκευασμάτων (των αντιισταμινικών, της κορτιζόνης, των εισπνεόμενων β2-διεγερτών).

Πριν από τη χρήση της συσκευής, ο ασθενής πρέπει να την ελέγξει ως εξής:

  1. Περιστρέφει το κάλυμμα πάνω από τις θυρίδες του διαλύματος ώστε να ευθυγραμμιστούν οι φακοί με τις θυρίδες του διαλύματος στο σώμα της συσκευής.
  2. Ελέγχει μέσα από τους φακούς τη θυρίδα διαλύματος: αν το διάλυμα είναι διαυγές και άχρωμο μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Σε περίπτωση που είναι θολό, χρωματισμένο ή περιέχει σωματίδια, απορρίπτει τη συσκευή.
  3. Επιβεβαιώνει ότι ο δείκτης ένεσης δεν είναι κόκκινος. Εάν είναι κόκκινος, αυτό σημαίνει ότι η συσκευή έχει ήδη πυροδοτηθεί και πρέπει να απορριφθεί.

Για τη χρήση της, ο ασθενής πρέπει να ακολουθήσει τα παρακάτω βήματα:

  1. Αφαιρεί το μαύρο προστατευτικό κάλυμμα της βελόνας τραβώντας δυνατά. Έτσι αφαιρείται επίσης το γκρίζο προστατευτικό κάλυμμα της βελόνας.
  2. Αφαιρεί το γκρι πώμα ασφαλείας από το κόκκινο κουμπί πυροδότησης.
  3. Κρατάει το ανοικτό άκρο (άκρο βελόνας) της συσκευής πάνω στην εξωτερική προσθιοπλάγια επιφάνεια του μηρού. Εάν είναι απαραίτητο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και πάνω από ελαφρύ ρουχισμό.
  4. Πατάει το κόκκινο κουμπί πυροδότησης έτσι ώστε να κάνει ένα κλικ. Κρατάει τη συσκευή πάνω στην εξωτερική πλευρά του μηρού για 10 δευτερόλεπτα. Αφαιρεί αργά τη συσκευή και στη συνέχεια κάνει μαλάξεις απαλά στην περιοχή της ένεσης.
  5. Ο δείκτης ένεσης θα γίνει κόκκινος. Αυτό σημαίνει ότι η ένεση ολοκληρώθηκε. Εάν ο δείκτης ένεσης δεν γίνει κόκκινος, η ένεση πρέπει να επαναληφθεί με καινούρια συσκευή.
  6. Μετά την ένεση, η βελόνα πρέπει να καλυφθεί, εφαρμόζοντας το φαρδύ άκρο του μαύρου προστατευτικού καλύμματος της βελόνας πίσω στο ανοικτό άκρο (άκρο βελόνας) της συσκευής.

Σε περιπτώσεις που μία δόση αδρεναλίνης δεν αναστρέψει πλήρως το αποτέλεσμα της οξείας αλλεργικής αντίδρασης, δεύτερη ένεση μπορεί να επαναληφθεί μετά από 5-10 λεπτά. Μετά τη χορήγηση της αδρεναλίνης, ο ασθενής οφείλει να κινηθεί άμεσα προς αναζήτηση ιατρικής βοήθειας για παρακολούθηση και περαιτέρω θεραπεία, εάν απαιτηθεί. Αυτή η τόσο απλή διαδικασία είναι ικανή να σώσει τη ζωή ατόμων που βιώνουν αναφυλακτική αντίδραση, είτε αυτή οφείλεται σε τροφή, φάρμακο, νυγμό εντόμου ή άλλα αίτια (π.χ. ιδιοπαθής αναφυλαξία, αναφυλαξία από άσκηση κ.ά.).

 

Δυστυχώς, ενδεχομένως και με ευθύνη του ιατρού ο οποίος δεν εκπαιδεύει επαρκώς τον ασθενή του, πολλές φορές γίνονται λάθη κατά την χορήγησής της με ενδεχόμενο κίνδυνο εξέλιξης της αναφυλακτικής αντίδρασης που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στο θάνατο:

  1. Σε σημαντικό ποσοστό αναφυλακτικών αντιδράσεων δεν χορηγήθηκε η αδρεναλίνη λόγω εσφαλμένης φοβίας των ασθενών για την ένεση ή την αδρεναλίνη. Δυστυχώς, ακόμη και επαγγελματίες υγείας δεν χορηγούν αδρεναλίνη με τον αβάσιμο φόβο στεφανιαίου επεισοδίου.
  2. Υπάρχει η εσφαλμένη πεποίθηση ότι η θεραπεία της αναφυλαξίας είναι η ένεση κορτιζόνης κάτι που οδηγεί σε καθυστερημένη ή και μη χρήση της αδρεναλίνης – οι περισσότεροι θάνατοι από αναφυλαξία σχετίζονται με καθυστερημένη χορήγησή της.
  3. Ακόμη και όταν οι ασθενείς προβούν στο να χρησιμοποιήσουν την αυτοχορηγούμενη συσκευή, σημαντικό ποσοστό αυτών, δεν θυμάται τις οδηγίες χρήσης της. Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζει η ένταση, η αγωνία και η πίεση της δεδομένης στιγμής.

Τα συχνότερα λάθη των ασθενών είναι:

  • Εφαρμόζουν τη συσκευή σε λάθος σημείο του σώματος. Έχουν αναφερθεί νυγμοί στον αντίχειρα των ασθενών, λόγω ανάποδης χρήσης της συσκευής.
  • Ενεργοποιούν τη συσκευή στον αέρα.
  • Δεν απασφαλίζουν το άκρο που οπλίζει τη συσκευή, αδυνατώντας έτσι να προχωρήσουν σε χορήγησή της.
  • Δεν θυμούνται να κρατήσουν τη συσκευή για επαρκές χρονικό διάστημα (περίπου 10 δευτερόλεπτα), ώστε να απελευθερωθεί ολόκληρη η ποσότητα του φαρμάκου.

Η τακτική εκπαίδευση από τον ειδικό ιατρό στην αναγνώριση των συμπτωμάτων της αναφυλακτικής αντίδρασης αλλά και στον τρόπο αντιμετώπισής της είναι ζωτικής σημασίας. Η εκπαίδευση αφορά όχι μόνο στον ασθενή και στο συγγενικό του περιβάλλον αλλά και στον ιατρικό και νοσηλευτικό πληθυσμό και θα πρέπει να γίνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.